Birebir Yönetici Koçluğu

Bu koçluk da nereden çıktı?

“En güçlüler değil değişime en çabuk uyum sağlayanlar yaşama şansını arttırır.” Charles Darvin
  • Kurumların ve onları oluşturan bireylerin, sorunlardan ve hatalarından ne kadar çabuk öğrendiğine bağlı olarak canlılıklarını sürdürdüklerini ve geliştiklerini söyleyebiliriz. Ancak insanın yanlışlarını kendi başına görmesi ve düzeltmesi genellikle çok zordur. İnsanlar çoğunlukla iyi bir koçun desteği, yol göstermesi ve takibi olduğunda performanslarını çok daha hızla yükseltirler. Koç aslında kişisel gelişimi daha da hızlandıran ve ivmesini arttıran bir tür katalizördür.
  • Birilerinin bize neleri, nasıl yapmamız gerektiğini söylemesinden, öğretmesinden, öğüt almaktan, kontrol edilmekten ve yönetilmekten hoşlanmıyoruz. Bununla birlikte kendimizle ilgili en basit gerçekler karşısında bile çoğunlukla kör kalıyoruz. Üstelik birçoğumuz bu durumun farkında değiliz ya da farkındaysak da farklı bir şekilde nasıl ilerleyebileceğimizi bilmiyoruz. Koç hem durumun farkına varmanıza yardımcı olur hem de farklı yollar sunar.
  • İnsanlar asla olmayacak, başarılamayacakmış gibi görünen şeylerin bir koç desteğiyle nasıl basit yollarla başarılabildiğini anlamaya başlıyorlar. Koç, kişisel ya da profesyonel, daha çok hayal kurmanıza sonra da hayallerinizi gerçeğe dönüştürmenize yardımcı olur.
  • Koç kendinizle bağlarınızı güçlendirir ve dışarıdan bakan dürüst bir göz olarak kendinizi daha yakından keşfetmenize ve bilinçli şekilde değiştirmenize yardımcı olur.

Koçun temel amacı; içinizdeki en iyiyi ortaya çıkarmanızı sağlamaktır.

Koç kimdir kim değildir?

  • Koç sizin dostunuz olan, sizi gerçekten seven ve size önem veren biridir.
  • Kendini mümkün olanın en iyisini yapmanıza adamıştır.
  • Size meydan okur, kancadan kurtulmanıza izin vermez, sürekli daha iyisini başarmanız için zorlar.
  • Bilgisi ve deneyimi vardır; çünkü benzer bir çok şey daha önce onun da başından geçmiştir.
  • Sizin içinizde, üstün sonuçlar için gerekli kaynakların, beceri ve yaratıcılığın zaten var olduğuna yürekten inanır.
  • Sizden daha iyi ya da daha üstün yetenekli insan değildir. Ama size performansınızı çabucak iyiye götürebilecek birkaç şey gösterebilir.
  • Otorite, uzman veya tedavi eden kişi değildir. Sizinle birlikte yol alan destekçinizdir.

Koç ne yapar ne yapmaz?

  • Önceliklerinizi belirlemenize, daha iyi kişisel ve profesyonel hedefler koymanıza ve sonra da hedeflerinize ulaşmanıza yardım eder.
  • Kendi başınıza yapabileceğinizden daha fazlasını başarmanız için sizi iter.
  • Daha hızlı sonuç sonuç üretmeniz için odaklanmanıza yardım eder.
  • Daha fazlasını başarmanız için çeşitli araçlar ve sistematik bir destek sağlar.
  • Düşünce ve davranışlarınızı (kendinizi) anlama, kontrol etme ve geliştirme yoluyla liderlik becerilerinizin keskinleşmesine yardımcı olur.
  • Eski ve size ayak bağı olan alışkanlıklarınızın yerine yeni ve doğru alışkanlıklar kazanmanıza yardımcı olur.
  • Öğrenme ve gelişim hevesinizi sıcak tutar ve gelişiminize ivme kazandırır.
  • Ancak bir koç problemlerinizi sizin yerinize çözmez; ya da size sürekli akıl vermez.

Koçluğun olası faydaları nelerdir?

  • Daha yüksek kişisel farkındalık
  • Değişimi karşılama ve yönetme becerisi
  • Belli performans meselelerinin çözümü
  • Başkaları ile yapıcı ilişkiler kurma ve etkileme becerisi
  • Ekip üyelerinde artan iş tatmini
  • Yükselen motivasyon, üretkenlik, performans ve odaklanma
  • Artan kişisel etkinlik ve verimlilik
  • Gelişen yönetim ve liderlik becerileri
  • Daha yaratıcı ve üretken çözümlerin geliştirilmesi

Koç ile çalışırken neler olur?

Çok şey bekleyebilirsiniz. Ama en önemlileri:
  • Kendinizi daha fazla ciddiye alır, önemsersiniz.
  • Gereken anda, daha etkin ve odaklı eylemlerde bulunursunuz.
  • Performansınızı aşağı çeken şeylere göz yummayı bırakırsınız.
  • İlerleme ivmesi yaratırsınız.
  • Daha anlamlı ve tutku yaratan hedefler koyarsınız.

Koçluk gerçekten işe yarar mı?

Evet, çünkü
  • Koç, sizin özel ihtiyaçlarınıza ve kişisel ilerleme hızınıza uygun, esnek bir yaklaşımla, mevcut ve beklenen zorluklara hazırlanmanızı sağlar.
  • Koç ile birlikte çalışmak sinerji; sinerji de momentum yaratır.
  • Tutku yaratan hedefler koyulmuş olur.
  • Performans ve başarı getiren yeni beceriler geliştirmiş olursunuz.

Peki, neden eğitim değil de yönetici koçluğu?

Eğitimin müthiş etkileri ve sonuçları olabilir. Ancak çoğu zaman, özellikle yöneticiler, zaten çok sayıda eğitim almış kişilerdir. Artık ihtiyaç duydukları, yeni bilgilerden çok, öğrenilenleri istikrarlı bir biçimde uygulamak; hatta yeni alışkanlıklara dönüştürmektir. O yüzden yönetici koçu, belki çok bilen bir guru ya da öğretmen değil ama uygulamayı, hareketi, eylemi canlandıran bir aracıdır.

Koçluk nedir ne değildir?

Koçluk belki danışmanlığın bir çeşidi sayılabilir. Çünkü aynen bir danışman gibi bir koç da;
  • Her an çevrenizde oluşan fırsatları görmeniz ve değerlendirmeniz,
  • Doğru kararlar vermeniz,
  • Problemlerinizi çözmeniz,
  • Bir eylem planı tasarlamanız,
  • Eylem planını hayata geçirmeniz,
  • Hedeflerinize ulaşmanız,
  • Kişisel ve iş hayatınız arasında denge kurmanız,
  • Kişisel olarak sizin için en iyisini başarmanız için sizinle birlikte çalışır.
Ancak koçluk ve danışmanlık farklıdır. Çünkü danışmanın aksine koç yeni becerileri uygulayıp, değişimleri gerçekleştirene ve hedeflerinizi hayata geçirene dek sizinle kalır. Yani “ben söylüyorum gerisine karışmam” demez. Koçluk bir anlamda terapinin bir çeşidi de sayılabilir. Çünkü aynen bir terapist gibi bir koç da birlikte yol aldığı kişinin kendi gerçeğini fark edebilmesine ve kendisini tanımasına yardımcı olur. Ancak koçluk ve terapi farklıdır. Çünkü terapistin aksine koç, sizin davranışlarınızın altında yatan geçmiş sebepleri araştırmaz. Geçmişin duygusal yüklerinden veya psikolojik sıkıntılarınızdan sizi kurtarmaya çabalamaz. Geçmişten çok bugün ve yarın, ne istediğiniz ve ne yapabileceğinizle ilgilenir. Yönetici Koçluğu, Spor Koçluğuna birçok açıdan benzer. En azından takım çalışması, hedefe ulaşmak için mücadele, en iyiyi ortaya koyma gibi çoğu kavramı ondan ödünç almıştır. Ama Yönetici Koçluğu ve Spor Koçluğu farklıdır. Çünkü bir spor koçunun aksine yönetici koçu, sizin bir rakibi alt etmenizle değil kendinizden mümkün olanın en iyisini ortaya çıkarmanızla; bunun için de becerilerinizi ve görüşünüzü iyileştirmenizle ilgilenir.

Koçluğun içeriğinde, sürecinde neler var?

Hayatta şu an nerede olduğumuza bağlı olmaksızın daima daha fazlasını isteriz. Daha fazla başarı, daha fazla para, daha yakın ve doyurucu ilişkiler, hayata ve yaşadıklarımıza dair daha derin anlam vs. İnsanın doğası budur. Öte yandan çoğu insan kendi başına sıkı bir çalışma ve biraz daha zorlama ile her şeyin üstesinden gelebileceğine ve bu yolla arzuladığı başarı, mutluluk, para vs. her şeye ulaşabileceğine inanır. Ödenmesi gereken bedeller vardır. Kötüleyen sağlık, hayatın keyfini çıkaracağı veya ailesine ayıracağı kişisel zamandan feragat ya da belki üretkenlikte bir miktar düşüş gibi. İşin kötü tarafı, bu çaba sonuç verse de çoğu zaman bu sonuçlar kişinin kendisine ve çevresine yeterli ve tatmin edici görünmeyecektir. Koçluk da tam olarak burada işe yarar. İsteneni keşfetmek ya da karar vermek ve ona daha hızlı, kolay ve tatmin edici yollarla ulaşmak. Bir koç size doğru soruları sorarak ve cevapların hayata geçmesi için destekleyerek işleri sizin için kolaylaştırır. Örneğin; koçluk sürecinde şu türden bazı sorulara cevaplar bulmanız gerekecektir;
  • Başarmak, kazanmak sizin için ne anlama geliyor.
  • Hayatınızın, sonuçlarınızın sorumluluğunu gerçekten alıyor musunuz?
  • Potansiyelinizi kullanıyor musunuz? Nasıl en üst düzeyde kullanabilirsiniz?

Ya ben hayatımdan ve sonuçlarımdan zaten memnunsam? O durumda bir koç bana ne katabilir ki?

Yine de düşünmekte fayda var;
  • Tüm yaptıklarından üst düzeyde mutluluk duyuyor musun?
  • Göz yumduğun sorunlar olabilir mi?
  • Hayat gerçekten de o kadar kolay mı?
  • En çok istediğin şeylere ulaştın mı?
  • Daha fazlası, anlamlısı, değerlisi, keyiflisi, kolayı.. yok mu; olamaz mı?

Bir koçluk seansında neler yaşanır?

Çalışma başlamadan önce yönetici, onun koçluk desteği almasına karar veren kişi (sponsor) ve koç, koçluk sürecinin hedefleri üzerinde anlaşır. Her seansta üzerinde konuşulacak farklı konular olabilir. Temelde işyerindeki gerçek durumlar üzerinde konuşulup tartışılır. Bazı seanslar yöneticinin profesyonel yaşamında, mevcut durumda en yoğun olarak iç içe olduğu konuya veya soruna odaklanabilir. Bazı seanslar ise ortak hedefler doğrultusunda koçun belirlediği gündemle gerçekleşebilir. Her durumda koç hemen çözümler önermek yerine aktif bir biçimde dinler, sorular sorarak problem tanımını zenginleştirir ve yöneticinin bakış açışını genişletmesine yardımcı olur. Gerekirse canlandırmalar yoluyla yöneticinin bazı davranışları prova etmesi sağlanabilir. Seans sonunda, konuşulanlar ve çalışılanlar ışığında, yönetici ile bir sonraki seansa kadar nelerin denenebileceği ve nasıl eyleme geçirilebileceği hususunda anlaşılır. Her seansta gelişim izlenir ve adım adım hızlandırılır.

Süreç ne şekilde işler?

Koç ve koçluk desteği alacak kişi bir araya gelerek, ihtiyaçlar doğrultusunda esnek bir program yaparlar. Herkese uygulanan standart bir program yoktur. Odaklanılacak konuların, formatın ve çalışmanın hedeflenen sonuçlarının belirlenmesi ortak sorumluluk içerir. Koç zaman zaman öneri ve fikirler ortaya koysa da bu sadece onun işi değildir. Önerileni kabul etme ya da reddetme; eyleme geçme ya da geçmeme konusunda nihai sorumluluk ise koçluk desteği alan kişiye aittir.

Koç kişisel hedefleriniz için mi iş hedefleriniz için mi sizinle birlikte çalışır?

Her ikisi de. Zaten aradaki fark günümüz gerçekleri ışığında her geçen gün eriyor ve koç her iki alanda birden performansınızı destekleyebilecek belki tek uzmandır.

Ne kadar bir süre için koçla birlikte çalışmak gerekecek?

Koçluğun sizin için beklediğiniz ölçüde iyi işlemediğini hissediyorsanız tabii ki istediğiniz an bırakabilirsiniz. Ancak bu konuda bir yargıya varmak için bile en azından dört aylık bir dönemde birlikte yol almak uygun olacaktır. Çoğu durumda bir koçluk süreci dört ile sekiz ay arasında bir dönemi kapsar.

Koçluk zarar verici olabilir mi?

Koç, psikolojik olarak kendi başına yeterince sağlıklı insanlarla çalışır. Bir psikolog veya terapistin sahasında dolaşmaz. Kişiyi geçmiş duygusal yüklerinden kurtarmaya çalışmaz. İşbirliğinde bulunduğu kişiyi veya onun düşüncelerini kontrol etmeye çalışmaz. Yönetici, yönlendirici değil yol arkadaşı ve işbirlikçidir. O yüzden sürecin diğer alanlara katkısı olsa da zararı olmaz.

Kısa dönemli, özel bir proje için de bir koçtan destek alabilir miyiz?

Elbette.

Koçluk sürecinde elde edilen bilgiler şirkette yönetici aleyhine kullanılır mı?

Kesinlikle hayır. Koçluk sürecinde elde edilen bilgiler, koçluk desteği alan kişinin seçimlerinde farkındalığını arttırmak ve doğru kararlar alıyor olmasını teşvik içindir. Bu bilgiler kişinin performansını değerlendirmek ve raporlamak için değildir. Süreç boyunca ilişkinin karşılıklı güven ve saygı temelinde olması esastır.

Koçluk için hazır mısınız?

Koçluk süreci konuşmadan çok eylem içerir. Herkes bu sürece hazır olmayabilir. Sizin için durumun ne olduğunu tartmak isterseniz aşağıdaki maddelere bir göz atmanızı önerebiliriz.
  • İşimde, ilişkilerimde, kariyerimde veya hayatımda anlamlı değişiklikler yapmaya istekliyim.
  • Harekete geçmeye hazır ve istekliyim.
  • Kendi kendimi sınırlayan davranışlarıma bir son verip onları değiştirmeye hazır ve istekliyim.
  • Yeni şeyler öğrenmeyi çok seviyorum ve istiyorum.
  • Hayallerimi ve düşüncelerimi hedeflere dönüştürüp üzerinde çalışmaya hazırım.
  • Yapabileceğimin en iyisini yapmaya ve önümdeki fırsatları değerlendirmeye istekliyim.
  • Mızmızlanarak veya şikâyet ederek değerli zamanımı boşa harcamam.
  • Kendimde ve başkalarında doğruluk ve dürüstlüğe değer veririm.
  • Geleceğine yatırım yapmaya değer bir insanım.
  • Şu anın bir koçla çalışmak için doğru zaman olduğunu düşünüyorum.

Koçluk yolculuğunda birlikte neler yapabiliriz?

  • Eski, yetersiz, otomatik düşüncelerinize bir nokta koyamazsanız asla yeni bir yola çıkamazsınız.
Sizi sınırlayan, durduran, yavaşlatan düşüncelerinizin farkına varıp bunları sisteminizden temizlemeden hayatınızda istediklerinize; hayallerinize ilerleyemezsiniz. Eski ve yetersiz düşünce kalıplarını, sizi güçlendiren, hızlandıran, önünüzü açan yeni düşüncelerle değiştirmeden attığınız her yeni adımda sisteminiz sizi eskiye çekecektir. Birlikte daha doğru düşünmeyi başarabiliriz.
  • Ne istediğinizi tam olarak bilmeden onu elde etmeniz çok küçük olasılıklara kalmıştır.
Sizin istediğiniz, sizin için önemli olan, doğrudan sizi ilgilendiren, sizin hayatınıza enerji ve doyum katan hedefleriniz var mı? Yoksa siz de birçok insan gibi başkalarının (eşinizin, çocuklarınızın, patronunuzun...) hedeflerini mi gerçekleştirmeye çalışıyorsunuz? Neyin olması, yapılması gerektiğini size kim söylüyor? Tam olarak ne istediğinizi bulmanıza yardımcı olabilirim.
  • “Neyin aşırı olduğunu bilmeden neyin yeterli olduğunu bilemezsiniz.“ Mae West
Büyük düşündüğünüzü düşünüyorsanız küçük düşünüyorsunuzdur. Hedeflerimiz hatta hayallerimiz gerçekçi olmalı. Bize öğretilen bu. Söyler misiniz; sizin için neyin gerçekçi, neyin boş bir hayal olduğunu kim söylüyor? Hangi büyük iş, başlangıçta (başkalarının bakışı ile) “gerçekçi” bir düşünce idi? Gerçek bizim yarattığımız şeydir. Size, sizin, büyük ve görkemli gerçeğinizi yaratmanız için keyifle yardımcı olabilirim.
  • Siz büyüdükçe hayatınız da büyür.
Ne kadar büyük, olgun, (pişmiş) bir insan olduğunuzla paralel hayatın büyük ödüllerini, fırsatlarını algılayacak ve değerlendirecek gözler edinirsiniz. İlk adım meraklı, iyi bir öğrenci olmayı öğrenmektir. Çünkü; Maslow’un dediği gibi “Tüm hayat bir okuldur ve bu okulda herkes aynı zamanda hem öğrenci hem de öğretmendir.” Size iyi bir öğrenci olmayı gösterebilirim. Birbirimizden, hayattan ve birlikte başka ustalardan çok şey öğrenebiliriz.